Grafische abstracte tekening van bomen waarvan de takken fietsen, stekkers of auto's zijn op een groene achtergrond.

Natuurlijk anders doen

Leren van 3,8 miljard jaar aan natuurlijke intelligentie.

Alles is met alles verbonden, alles moet ergens heen, de natuur weet het het beste, er bestaat niet zoiets al een gratis lunch - ecologische principes geven richting aan een ecologische economie. De principes van het leven en biomimicry zijn inspiratie voor innovatie en organisaties. Er is onnoemelijk veel te leren van 3,8 miljard jaar wijsheid.

Steeds meer mensen voelen dat ons huidige economische systeem piept en kraakt. De manier waarop we produceren, consumeren en organiseren raakt los van de natuurlijke wereld waar we volledig afhankelijk van zijn. De gevolgen zijn voelbaar in uitgeputte ecosystemen, groeiende ongelijkheid en organisaties die steeds vaker op frictie draaien in plaats van op veerkracht. 

De natuur heeft 3,8 miljard jaar lang strategieën ontwikkeld om te overleven, te groeien en veerkracht op te bouwen. In dit programma neem je die natuurlijke intelligentie als uitgangspunt om anders te kijken, anders te denken en anders te handelen. Je ontdekt hoe levende systemen floreren en hoe die principes toepasbaar zijn in teams, organisaties, communities én je eigen leven:

  1. De verweven paradox: We behandelen economische principes alsof ze natuurwetten zijn, onveranderlijk en absoluut. Maar de natuur werkt cyclisch, voedend en overvloedig. Wat betekent dat voor onze economie?

  2. De natuurlijke connectie: We zijn van deelnemer in het web van het leven verschoven naar toeschouwer, consument en zelfs uitbuiter van de natuur. Hoe vinden we onze weg terug als onderdeel van het ecosysteem?

  3. Natuurlijke intelligentie als kompas: De natuur biedt ons een rijkdom aan organisatie- en ontwerpprincipes voor regeneratief succes. Wat gebeurt er als we de strategieën van bossen, myceliumnetwerken en ecosystemen toepassen op ons werk, onze organisaties en de economie? 

Dit programma is voor jou als je:

  • Je bevindt op een kruispunt tussen persoonlijke verbondenheid met de natuur en maatschappelijke urgentie.
  • Al jaren voelt dat onze economische systemen niet kloppen met de patronen die je in de natuur waarneemt – de verspilling, de uitputting, de lineaire logica.
  • Door bossen wandelt en ziet hoe systemen zich organiseren zonder afval, en in je organisatie werkt en de wrijving voelt.
  • De natuur niet alleen als uitje of ontspanning ziet, maar als een fundamentele leermeester.
  • Intuïtief beseft dat de wijsheid van miljarden jaren evolutie relevanter is voor je werk dan de laatste managementtheorie.
  • Zoekt naar een manier om die intuïtie te articuleren, te verdiepen, en te vertalen naar concrete keuzes in je werkende bestaan.
  • Niet alleen persoonlijk verbonden wilt zijn met de natuur, maar die verbinding wilt laten doorwerken in je team, organisatie, project of onderneming.
  • Je afvraagt: hoe zou mijn organisatie eruit zien als die functioneerde zoals een ecosysteem? Wat kan schimmelnetwerk me leren over samenwerking?
  • Op zoek bent naar een vocabulaire en denkraamwerk dat de brug slaat tussen je ecologische bewustzijn en je professionele identiteit – als één geïntegreerd kompas.
  • Al betrokken bent bij duurzaamheidsinitiatieven, regeneratieve projecten, of transities in voedsel, energie of materialen, en wilt verdiepen hoe natuur als ontwerpprincipe kan functioneren.
  • Of juist nog niet precies weet hoe je je liefde voor natuur kunt verbinden met je professionele bijdrage aan systeemverandering, en daarin een werkbare ingang zoekt.
 Neushoorn met activistische tekst erop

Wat levert het op?

  • Dieper begrip van systeemverandering
    Je leert hoe maatschappelijke systemen kantelen, welke patronen daarin terugkeren, en hoe je jezelf daarin positioneert.
  • Natuurlijk ontwerpdenken
    Je ontdekt hoe principes uit ecosystemen houvast bieden voor innovatie, besluitvorming en samenwerking.
  • Een nieuw economisch perspectief
    Je krijgt zicht op actuele alternatieven zoals circulaire en regeneratieve economie, postgroei, regeneratief werken en biomimicry als concrete handelingskaders.
  • Verbinding met de levende wereld
    Door buiten te leren, te vertragen en te ervaren ontstaat een ander soort weten: voelbaar, praktisch en richtinggevend.
  • Actieve hoop en handelingskracht
    Je oefent met manieren om ondanks complexiteit koers te houden en vanuit realistische hoop stappen te zetten.
  • Een netwerk voor de lange termijn
    Deelnemers blijven vaak verbonden deelname aan een van onze programma’s is regelmatig het startpunt voor initiatieven, projecten en nieuwe samenwerkingen.

Wat gaan we doen?

Dit programma leeft: we bewegen met de groep en de omgeving mee. We werken binnen én buiten, met hoofd, hart en handen. We werken met dialoog, reflectie, ontwerp opdrachten, ervaringsmomenten, natuurbeleving, en concrete praktijkvoorbeelden. Onze docenten zijn katalysatoren die verhalen, modellen, tools en oefeningen aanbieden. Als deelnemer ben je ook deelgever: jouw inbreng en ervaringen maken wezenlijk deel uit van het leerproces.Het echte werk zit in het voortdurend vernieuwen van ons denken en handelen, en in het samen ontdekken van nieuwe mogelijkheden voor onszelf, onze organisaties en de wereld.

Dag 0 - Aarden

Met Shinta Oosterwaal

Een zachte landing op De Groene Afslag met een kennismaking, het openen van de gezamenlijke ruimte en een overnachting in ons hotel met kunstkamers. Inchecken kan vanaf 18.30u, de gezamenlijke start is om 19:00u. Je kunt op eigen gelegenheid van tevoren eten in ons restaurant.

Dag 1 - Ecologie en economie

Met Ruben Jacobs en Shinta Oosterwaal

We gaan al vóór het krieken van de dag, bij zonsopgang de hei op en het bos in. In de stilte van de vroege ochtend verkennen we het landschap én onze manier van kijken: van observeren naar echt ontmoeten. We onderzoeken vragen als:

  • Wat is natuur, wat is cultuur — en waar ligt de grens?
  • Hoe ontstond de scheiding tussen mens en natuur, en hoe doorbreken we die?
  • Wat betekent het om zelf natuur te zijn?

Bij terugkomst wacht ons een heerlijk ontbijt. 

Daarna introduceren we de vier ecologische principes van Barry Commoner en verkennen we wat het betekent om deze aan te wenden als organiserende principe voor onze maatschappij. Daarbij kijken we voorbij circulariteit  naar een regeneratieve economie die ecologische en sociale systemen versterkt. We plaatsen dit in een bredere beweging die al zichtbaar is, zoals Zoöp’s, waar een “spreker voor de natuur” meebeslist, en Rechten van de natuur, waarmee ecosystemen juridisch erkend worden. Deze ontwikkelingen laten zien dat natuurgerichte besluitvorming nu al vorm krijgt.

Dag 2 - Deep mapping

Met Arita Baaijens

Samen met stichting Living Landscapes ontwikkelde Baaijens een methode – deep mapping – die naast materiële kwaliteiten van landschap/water ook niet-tastbare elementen in kaart brengt. Dat laatste isniet onbelangrijk omdat conflicten over de inrichting van de publieke ruimte zelden over feiten gaan maar bijna altijd over emoties. In een deep map komen al deze aspecten én de belangen van al het leven aan bod.

Een deep map kun je omschrijven als een biografie van een gebied of landschap in woord, beeld en/ofgeluid. Het bevat plaatsgebonden verhalen, persoonlijke ervaringen, informatie over flora, fauna,machtsverhoudingen, en het gebruik van het gebied door de tijd heen. Er is aandacht voor zichtbareen onzichtbare aspecten van water, landschap en de relaties daartussen. Deep maps vormen hetbegin van een gesprek over betekenis van een gebied.

Dag 3 - Wildernis

Met Alan McSmith & Christiaan Uittenbosch

We starten de dag met een wandelworkshop (voertaal Engels). In tijden van wereldwijde onzekerheid worden leiders niet getest op hun antwoorden maar op hun kalmte. Door de natuur te observeren en terug te keren naar haar herstellende intelligentie, hervinden we perspectief, geduld en gevoel voor verhoudingen. In deze wandel workshop neemt Zuid-Afrikaanse wildernisgids en verhalenverteller Alan McSmith je mee in de essentie van op de natuur gebaseerd leiderschap. 

Deze hele dag is een verdiepende verkenning van de intrinsieke waarden van de natuur, haar ecologische wijsheid en onze plek temidden daarvan.In veel inheemse tradities geldt: als je verdwaald raakt, letterlijk of innerlijk, helpt het niet om te versnellen; je vindt richting door even stil te staan en contact te maken met de plek waar je bent. In de middag herclaimen we onze skills om ons begeven en bewegen in en met de natuur. Hoe vinden we onze weg weer zonder moderne technologie en wat is ervoor nodig om onze relatie met de natuur te herinneren?  

Dag 4 -  Life’s principles & Biomimicry thinking

Met Saskia van den Muijsenberg

Biomimicry Thinking is een manier van ontwerpen en beslissen waarbij je de natuur als inspiratiebron én toetssteen gebruikt. Wat als onze producten, processen en systemen zouden functioneren zoals levende systemen? Je ziet voorbeelden van biomimicry-innovaties,  technisch én sociaal, en werkt vervolgens aan een herontwerp voor je eigen werkcontext. We beginnen buiten, met opnieuw anders kijken: de natuur als model, mentor en maatstaf. Hoe organiseert een mierenkolonie zich zonder top-down sturing? Hoe creëert een bos overvloed zonder uitputting? Welke condities creëren paddenstoelen voor hun nageslacht? Welke patronen helpen ons maatschappelijke transities begrijpen? En welke rol kun jij daarin nemen?

We besluiten het programma met een individueel kompas voor blijvend, regeneratief handelen, ook na de groene afslag.

 Investering

Wij prijzen onze programma’s naar draagkracht en inclusief koffie, thee, een heerlijke lunch en na afloop van de cursusdagen een drankje en hapje aan de bar:

  • Groene werknemer – jouw organisatie betaalt, of je hebt zelf meer dan genoeg geld verdiend om mee te doen en wil dat geld dolgraag aanwenden om anderen ook de gelegenheid te geven om mee te doen: € 2750,- (excl BTW)
  • Groene geluksvogel – jij betaalt zelf en kan dat bedrag prima missen: € 1950,- (excl BTW)
  • Groene wereldverbeteraar try out prijs – Je wijdt jouw werkende leven aan duurzame en sociale oplossingen en betaalt deels met jouw ervaring in van de nieuwe economie: € 950,-  (excl BTW)

Voor diegenen die deze bedragen niet (volledig) kunnen betalen hebben wij een scholarschip beschikbaar.

Investeer in jezelf, niet de drempel

Mocht je deze bedragen niet (volledig) kunnen betalen dan ben je natuurlijk toch welkom want de nieuwe economie is er voor iedereen! Meld je alsjeblieft aan voor ons scholarship, stuur ons gerust een mailtje.

Twee keramieken spaarvarkens, één klein met bloemen en gesloten ogen, één groter met blauwe decoraties en open ogen, op een houten oppervlak.